🔹 شوخی خطرناک‌تر از جنگ ایران با آمریکاباجایگزینی «یوآن نفتی» به جای «دلار نفتی»

🔸 شرط ایران برای عبور نفتکش‌ها با تسویه یوآنی (یا فروش نفت خود با این ارز)، ولو اینکه یک شوخی باشد شروع یک تغییر پارادایمیک در اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک جهان با جایگزینی «یوآن نفتی یا پترویوآن» به جای «دلار نفتی یا پترودلار» است.

🔸 برای درک عمیق اینکه چرا جایگزینی «یوآن» به جای «دلار» در تجارت نفت (پایان پترودلار) یک حمله مستقیم به قلب قدرت آمریکاست*، باید ابتدا بفهمیم که**«جادوی دلار»* چگونه کار می‌کند و چرا اقتصاد آمریکا تا این حد به دلار نفت وابسته است.

1⃣ پترودلار چیست؟ در سال ۱۹۷۱، آمریکا پشتوانه طلا برای دلار را حذف کرد. دلار تبدیل به یک کاغذ بدون پشتوانه شد. درنتیجه برای اینکه ارزش دلار سقوط نکند، آمریکا در سال ۱۹۷۴ توافقی استراتژیک با عربستان سعودی (و سپس اوپک) انجام داد:

🔻 آمریکا امنیت نظامی آل‌سعود را تأمین می‌کند. در عوض، عربستان نفت خود را فقط و فقط به دلار می‌فروشد.این یعنی هر کشوری در جهان (ژاپن، چین، هند، اروپا) اگر نفت می‌خواهد، ابتدا باید کالای خود را بفروشد تا «دلار» بدست بیاورد و سپس با آن دلار نفت بخرد. این کارتقاضای مصنوعی و دائمی برای دلار ایجاد کرد. نفت عملاً جایگزین طلا به عنوان پشتوانه دلار شد.

2⃣ «امتیاز گزاف» این اصطلاحی است که اقتصاددانان برای وضعیت آمریکا به کار می‌برند. سیستم پترودلار به آمریکا قدرتی داد که هیچ کشور دیگری در تاریخ نداشته است: چاپ پول بدون تورم و تأمین کسری بودجه با پول دیگران از مهمترین قدرت‌هاست.

🔻 چاپ پول بدون تورم: آمریکا می‌تواند تریلیون‌ها دلار پول چاپ کند (بدون اینکه کالا تولید کند) و با آن از دنیا کالا بخرد. چرا این کار باعث تورم در آمریکا نمی‌شود؟ چون این دلارها در آمریکا نمی‌مانند؛ بلکه به کشورهای دیگر صادر می‌شوند تا در بانک‌های مرکزی جهان برای خرید نفت ذخیره شوند. آمریکا در واقع «تورم» خود را به دنیا صادر می‌کند.

🔻 تامین کسری بودجه با پول دیگران: وقتی کشورهای صادرکننده نفت (مثل عربستان) دلار می‌گیرند، نمی‌توانند همه آن را خرج کنند. آن‌ها این دلارهای مازاد را دوباره به آمریکا برمی‌گردانند و «اوراق قرضه وزارت خزانه‌داری آمریکا» (بدهی آمریکا) را می‌خرند. یعنی پول نفت دوباره به جیب دولت آمریکا برمی‌گردد تا خرج ارتش و اقتصادش کند.

3⃣ حمله به هژمونی آمریکا اگر نفت با یوآن معامله شود چه می‌شود؟ اگر ایران (و به تبع آن سایر کشورهای محور مقاومت یا بریکس) نفت را با یوآن بفروشند، این چرخه شکسته و به پترودلار پایان می‌دهد. تبعات آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

🔻 الف) سقوط تقاضا برای دلار اگر چین بتواند نفت ایران و روسیه و عربستان را با یوآن بخرد، دیگر نیازی ندارد تریلیون‌ها دلار در ذخایر ارزی خود نگه دارد. چین و دیگر کشورها شروع به فروش دلارهای خود می‌کنند.

🔻 ب) بازگشت دلارهای سرگردان به خانه وقتی کشورها دیگر به دلار برای خرید نفت نیاز نداشته باشند، دلارهای ذخیره شده در بانک‌های مرکزی جهان بی‌ارزش می‌شوند و به سمت اقتصاد آمریکا سرازیر می‌شوند. نتیجه اینکه حجم عظیم نقدینگی وارد خاک آمریکا می‌شود*. این یعنی یک**تورم وحشتناک و غیرقابل کنترل* در داخل آمریکا که می‌تواند اقتصاد این کشور را فلج کند.

🔻 ج) ناتوانی در تامین بودجه نظامی ارتش آمریکا پرهزینه‌ترین ارتش جهان است (بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار در سال). این هزینه عمدتاً از طریق فروش اوراق بدهی (قرض گرفتن از دنیا) تامین می‌شود. اگر هژمونی دلار بشکند، دیگر کشورها اوراق قرضه آمریکا را نمی‌خرند. آمریکا برای جذب سرمایه مجبور می‌شود نرخ بهره را به شدت بالا ببرد که این کار رکود اقتصادی شدید ایجاد می‌کند. عملاً ماشین جنگی آمریکا بی‌پول می‌شود.

🔻 د) از بین رفتن قدرت تحریم تمام قدرت تحریمی آمریکا روی این اصل استوار است. انتقال تسویه حساب‌ها به سیستم‌های جایگزین مانند CIPS (سیستم پرداخت بین‌بانکی چین) و استفاده از ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)، تراکنش‌ها را از رصدخانه‌های مالی آمریکا (مانند OFAC) و سیستم‌های تسویه دلاری خارج می‌کند. این امر کارایی «تسلیحاتی کردن دلار» برای اعمال تحریم‌های مالی را به صفر می‌رساند.

🔴 اگر ایران بتواند چنین سیاستی را به‌خصوص در تنگه هرمز اعمال کند یا تجارت خود را کاملاً به این سمت ببرد، از چند جهت حیاتی برای آمریکا ضربه‌زننده و برای محور شرق (ایران، چین و روسیه) سودمند خواهد بود.

#تأملات_سیاسی #تأملات_اقتصادی

💡تأملات (دکتر مهدی موحدی بکنظر)