جنگ ایران: «لحظه سوئز» امپراتوری آمریکا

🔸در سال ۱۹۵۶، بریتانیا و فرانسه، که روزگاری قدرت‌های اصلی استعماری جهان بودند، در اقدامی مشترک با اسرائیل به مصر حمله کردند. هدف آن‌ها بازپس‌گیری کنترل کانال سوئز بود که توسط جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور وقت مصر، ملی اعلام شده بود. این آبراه حیاتی، شاهرگ اصلی انتقال نفت از خلیج فارس به اروپا بود.

🔸از نظر نظامی، عملیات موفقیت‌آمیز بود، اما از نظر سیاسی یک فاجعه تمام‌عیار بود. فشار هم‌زمان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و فرانسه را مجبور به عقب‌نشینی تحقیرآمیز کرد. در بریتانیا، فشار آمریکا باعث شد ارزش پوند سقوط کند و کشور تا آستانه ورشکستگی پیش برود. نخست‌وزیر وقت بریتانیا، آنتونی ایدن، مجبور به استعفا شد و ناصر به یک قهرمان ملی و نماد ضداستعمارگری در جهان عرب تبدیل گشت.

🔸این بحران با نام *بحران سوئز**نشان داد که قدرت‌های قدیمی اروپایی دیگر توانایی اقدام نظامی مستقل و پیشبرد سیاست‌های خود بدون حمایت یا موافقت ابرقدرت‌های جدید (آمریکا و شوروی) را ندارند. به همین دلیل،*لحظه سوئز به طور نمادین به عنوان لحظه پایان دوران امپراتوری بریتانیا و آغاز افول آن به عنوان یک قدرت درجه یک جهانی شناخته شد.

اما چرا جنگ ایران، «لحظه سوئز» آمریکا است؟

چند دلیل را می‌توان به طور خلاصه برای آن طرح کرد:

1⃣ افشای ضعف ساختاری در اوج قدرت‌نمایی: همانطور که شکست در سوئز، توهم قدرت بریتانیا را در هم شکست، ناکامی آمریکا در ایران نیز نشان داد که ابرقدرت بلامنازع جهان، دیگر توانایی تحمیل اراده خود را حتی در برابر یک قدرت منطقه‌ای مانند ایران ندارد. این شکست، شکاف عمیق میان قدرت نظامی اسمی و توانایی اعمال نفوذ واقعی را آشکار کرد.

2⃣ نقطه عطف در افول هژمونی: همانطور که بحران سوئز، نماد پایان امپراتوری بریتانیا و واگذاری جایگاهش به آمریکا بود، ناکامی آمریکا در جنگ ایران نیز به عنوان نقطه عطفی مشابه برای آمریکا در نظر گرفته می‌شود که نشانه‌ای از واگذاری جایگاه آمریکا به عنوان قدرت بلامنازع جهانی و تسریع روند افول «لحظه تک‌قطبی» آن است.

3⃣ ضربه مهلک به اعتبار و سیستم اقتصادی: فشار اقتصادی آمریکا بر بریتانیا در ۱۹۵۶، عامل اصلی شکست آن بود. امروز، این آمریکاست که به دلیل جنگ، با تبعات اقتصادی ویرانگری روبرو شده است. این جنگ ضربه‌ای کاری به اعتبار نظام پترودلار وارد کرد و همزمان، اعتبار جهانی آمریکا به عنوان یک متحد قابل اتکا و ضامن امنیت را نزد متحدانش، از اروپا گرفته تا کشورهای عرب خلیج فارس، به شدت خدشه‌دار کرده است.

4⃣ بزرگترین اشتباه محاسباتی استراتژیک: حمله به سوئز به عنوان «واپسین تقلای یک امپراتوری رو به مرگ» توصیف شده است. حمله آمریکا به ایران نیز به عنوان یک اشتباه محاسباتی استراتژیک عظیم ارزیابی می‌شود که از ارزیابی‌های نادرست اطلاعاتی و از غرور و نخوت نظامی ناشی شده است.

💎 جنگ ایران، نه یک شکست ساده، بلکه یک "لحظه سوئز" برای قرن بیست و یکم آمریکا است؛ نقطه‌ای که در آن، توهم قدرت مطلق شکست و روند افول هژمونیک این کشور با شتابی بی‌سابقه وارد فاز تازه‌ای شد.

#تأملات_سیاسی #تأملات_اقتصادی ‌ 💡تأملات (دکتر مهدی موحدی بکنظر)