مرتضی فیروزآبادی

6️⃣ صیانت از مبانی و اجتناب از تقلیل‌گرایی در رقابت‌های سیاسی

🔸مهمترین فعالیت سیاسی برای یک سیاست پژوه از جنس نگهبانی از اصول و مبانی است. اصول یعنی قانون اساسی و اندیشه سه رهبر فرزانه انقلاب اسلامی.

🔹در میدان سیاست بویژه سیاست داخلی، روز و شب بحث‌های زیادی بین گروه‌های مختلف شکل می‌گیرد. یک فعال در میدان سیاستگذاری لازم نیست در همه این بحث‌ها ورود داشته باشد، چرا که بخشی از آن‌ها موضوع رقابت‌های بین جریانات سیاسی است که مسئله یک سیاست پژوه نیست؛

🔹آنچه برای فعال انقلابی لازم است، نگهبانی از اصول است. ولو اینکه سنگر دفاع از اصول، در ظاهر شبیه دسته بندی های سیاسی داخلی باشد.

🔹شاخص‌های مهمی برای ایجاد تمایز به این دو فعالیت سیاسی وجود دارد. از جمله اینکه:

▪️ در نگهبانی از اصول، جنس کار تبیین و استدلال است و مخاطب جامعه و مردم. حال آنکه در رقابت های سیاسی، جنس کار پرداختن به افراد و اشخاص است و مبانی و اصول بهانه‌ای برای تقویت آتش تخریب رقیب

▪️ توجه به اصول باعث می‌شود که خیلی از موضوعات فرعی جامعه، تبدیل به بحث‌های روز سیاسی نشده و از اولویت خارج شود. نهضت تبیین در اولویت‌های اصلی جامعه صورت می‌پذیرد. در نقطه مقابل در رقابت‌های سیاسی هر موضوع کوچک خرد و جزئی که بتوان با آن رقیب را تخریب کرد، تبدیل به مسئله اصلی می‌شود.

▪️ نهضت تبیین و پرداختن به اصول، امیدآفرین و رو به جلو و گره‌گشا هستند و حال آنکه رقابت‌های سیاسی عمدتا مخرب و ناامیدکننده هستند و حال مخاطب را خراب می‌کنند.

7⃣ عبور از دوگانه کاذب کار سلبی و ایجابی

🔹«شرایط جبهه و تکلیفِ زمان» است که نوع کنش را تعیین می‌کند. بسیار بعید است تکلیف عده‌ای همواره کار ایجابی و بلندمدت باشد و در سنگر تحولات مهم امروز غائب باشند. 🔹کسانی که امروز توانمندی و امکانات و ابزارهای سد کردن هجوم دشمن را دارند و سکوت می‌کنند، بعید است در آینده توفیق کار ایجابی داشته باشند(آینده هم بهانه هایی برای خالی کردن سنگرها خواهند داشت). 🔹وقتی دشمن در حال تهاجم است، وظیفه ما «دفاع» است؛ حال اسم آن را کار سلبی بگذارند یا هر چیز دیگر. هر چند بهترین دفاع حمله است؛ اما نمی‌توان به بهانه آماده شدن برای حمله، عرصه دفاع را خالی گذاشت تا دشمن پیشروی کند. 🔹لذا است که در مواردی یقینا نهی از منکر تکلیفی شرعی است و باید انجام شود. هر چند اولویت دادن به امر به معروف امر پسندیده‌ای است اما وظیفه شرعی نهی از منکر تعطیل‌پذیر نیست.

❇️ این یادداشت ادامه دارد...

4⃣ اصالت وحدت؛ مدیریت اختلافات درون‌گفتمانی بدون انشقاق

🔹امروز دشمن مجسم ما، شیطان بزرگ، آمریکا است. برای تقابل با این دشمن نیازمند بهره‌مندی حداکثر ظرفیت هستیم؛ لذا یک بانوی کم‌حجاب، یک رقیب سیاسی، یک برادر اهل سنت و یا اقوام متنوع ایران یکپارچه، همگی باید زیر یک پرچم در برابر شیطان جمع شوند. 🔹البته حفظ وحدت به معنی خفقان، سکوت در برابر خطا یا یا نادیده گرفتن اختلافات نیست بلکه به معنی حل اختلافات از مسیر گفتگو و تبیین و جلوگیری از تنازع در جبهه حق است. 🔹نباید با نادیده گرفتن اختلاف نظرها و دیدگاه‌ها، آن‌ها را تبدیل گره‌های حل نشده ذهنی کرد که خود انگیزه افراد را برای حضور در جامعه کاهش دهد.

5⃣ «نهضت تبیین»؛ سازوکار وحدت‌آفرین و حل اختلافات داخلی

🔹جبهه حق، گستره‌ای متنوع از افراد و آراء است و تفاوت نظر در آن اجتناب‌ناپذیر است. گاهی ممکن است نفوذی‌ها هم در لباس خودی، تفکرات غلطی را ترویج کنند؛ و یا عده‌ای به دلیل راحت‌طلبی از مسیر اصلی منحرف شده و آن را تئوریزه نمایند. 🔹غفلت از این اختلافات با توجیهاتی نظیر حفظ وحدت، خطایی راهبردی است. ده‌ها قیام در تاریخ اسلام به دلیل همین تنبلی‌ها، هواپرستی‌ها یا نفوذ بیگانگان به انحراف کشیده شد. 🔹و همین‌طور غفلت از این اختلافات به بهانه «اعتماد به مسئولان» درست نیست. ما ابتدائا به مسئولان اعتماد داریم، لیکن در کنار این اعتماد، اگر تجربه کشور به ما حکم کند که درباره چیزی نگران باشیم، حتماً به آن نگرانی توجه می‌کنیم. در این موارد پاک کردن صورت مسئله هنر نیست؛ هنر آن است که این دغدغه‌ها با روشی درست پیگیری شود که معارض و مخالف وحدت نباشد. 🔹 روش اسلام در این خصوص، «نهضت تبیین» است. لذا بر خلاف مواجهه با دشمن که باید علنا به آن حمله کرد، در اختلافات درون جبهه خودی باید به جای نشانه رفتن اشخاص و تعمیق شکاف‌ها، «تفکرات و نگاه‌ها» را محور بحث قرار داد و آن‌ها را نقد و ارزیابی کرد. تقابل با اشخاص موجب انشقاق می‌شود، اما نقد اصولیِ افکار، جبهه حق را منسجم می‌کند.

❇️ این یادداشت ادامه دارد...

ابزارهای فشار دشمن را باید با تکیه بر داشته‌های کشور، کم اثر و خنثی کرد.

2⃣ درهم‌تنیدگی مستمر مبارزه با خودسازی و علم‌آموزی

🔹اصل مبارزه جریانی مستمر بوده و هرگز تعطیل‌بردار نیست. این اصل، ناقضِ نگاه تقلیل‌گرایانه‌ای است که افراد را به بهانه «خودسازی»، «کسب علم» و «نگاه بلندمدت»، از مبارزه‌ی امروز دور می‌کند و وعده مبارزه در آینده‌ای را می‌دهد که معلوم نیست چه زمانی فرا خواهد رسید. این در حالی است که:

▪️اولاً؛ مبارزه از جنس کنش‌هایی است که تا مراتب پایین‌ترِ آن تجربه نشود، توانمندی برای میدان‌های بزرگ‌تر حاصل نمی‌گردد. مسئله اصلی در مسیر مبارزه، فقدان توانمندی فکری یا جسمی یا مهارتی نیست، بلکه آمادگی برای تحمل سختی‌ها است. پاداش و عنایت الهی نیز متصل به استقامت است. توانمندیِ واقعی در گروِ تمرین دادن نفس برای غلبه بر ترس، تعلق و تردید و به تبع آن حضور در صحنه و عدم فرار به بهانه‌های به‌ظاهر موجه است. چه بسیار افرادی با توانمندیِ اندک که با اخلاص وارد میدان شدند و در کورانِ مبارزه رشد کردند؛ چرا که سرعت یادگیری و رشد در «میدان»، به مراتب بیشتر از یادگیری در «فضای انتزاعی» و یا «دوره آموزشی» است.

▪️ثانیاً؛ علم‌آموزی و تهذیب نفس، «غذای مبارزه» هستند. همانطور که اگر انسان بیش از تحرک و نیاز بدنش، غذای مادی مصرف کند، دچار بیماری می‌شود، انباشت علم، مهارت و توانمندی، بدون مصرف در میدان واقعی (یعنی بدون حضور در مبارزه)، نه تنها فضیلت نیست، بلکه به مثابه بارِ اضافه‌ای است که انسان را عالم بی‌عمل تبدیل می‌کند، به تعبیر قرآن کریم «کَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَارًا».

▪️ثالثا؛ علم مسئولیت آور است. امیرالمومنین می‌فرمایند خدای متعال این تعهّد را از علما و دانشمندان گرفته است که پُرخوری ستمگر و گرسنگی ستمدیده را تحمّل نکنند و نسبت به آن واکنش نشان بدهند.

3⃣ مرزبندی شفاف و قاطع با دشمن

🔹در ادعیه و زیارات مأثور با صراحت دشمن را مشخص، نشانه‌گذاری و لعن می‌کنند. امروز باید افراد و جریانات را با شاخص «شفافیت در مرزبندی با دشمن» سنجید. 🔹پذیرفته نیست کسانی خود را دلسوز و نگران ایران بدانند، اما حاضر نباشند به دشمن اصلی یعنی آمریکا کوچکترین نقدی وارد کنند و یا جنایات آن را محکوم نمایند.

❇️ این یادداشت ادامه دارد...

🔹فعالیت‌های اندیشکده‌ای و ورود نسل جوان به عرصه سیاست پژوهی و سیاستگذاری یکی از مهمترین رویش های انقلاب اسلامی در دهه اخیر بوده است. 🔹در همین برهه زمانی، مواجهه غرب با جمهوری اسلامی ایران به عرصه اقتصاد کشیده شده و جنگ اقتصادی و نحوه مواجهه با آن به یکی از سیاسی‌ترین موضوعات کشور تبدیل شده است. 🔹در نتیجه این شرایط همپوشانی بسیار زیادی میان موضوعات سیاسی و مسائل مرتبط با پیشرفت کشور رخ داده و عملا اندیشکده ها برای انجام فعالیت ذاتی خود یعنی کمک به بهبود تصمیم گیری و حل مسائل کشور، لاجرم به تاثیرگذاری و تاثیرپذیری از محیط سیاسی کشور هستند. 🔸توجه به اقتضائات خاص هر دو عرصه سیاسی و سیاستگذاری امری دشوار و بعضا پیچیده است و این نوشته تلاش کرده تا اصولی را برای این مهم تبیین نماید:

1⃣اصالت حضور در میدان مبارزه و نفی عافیت‌طلبی

🔹مختصات جبهه حق و باطل در شرایط کنونی کاملاً روشن و زمینه حضور برای عمده افراد فراهم است. هر انسان می تواند از خود بپرسد: «اگر من در این میدان نباشم، آیا خلأیی احساس می‌شود؟ آیا تعطیلی فعالیت‌های من اثری در توقف یا کُندیِ پیشبرد جبهه حق دارد؟» 🔹غیبت از جبهه حق غالباً ریشه در توجیهات و لغزش‌هایی دارد؛ از لغزش‌های نفسانی مانند ترس، فرار از پرداخت هزینه، محافظه‌کاری برای حفظ تشکیلات و اشخاص، و یا تنزه‌طلبی و وابستگی‌ها و تعلق‌های مادی تا باورهای غلطی چون «لزوم کار بلندمدت» و «آماده شدن برای آینده» و «پرداختن به خودسازی و مبارزه پس از آن» و... 🔹بخشی از غیبت های در میدان مبارزه غلبه یافتن محاسبات مادی در برابر وعده های الهی نظیر «وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ» و « وَالَّذينَ جاهَدوا فينا لَنَهدِيَنَّهُم سُبُلَنا » است. وقتی چنین شد انسان در میدان مبارزه از سایر نصرت های الهی هم بی بهره خواهد ماند. به هر حال بخش مهمی از ایمان و مبارزه وابسته به عبور از محاسبات عادی و مادی و ایمان به غیب است.

❇️ این یادداشت ادامه دارد...